تبلیغات
مطالب زیبا و خواندنی - داش آكل
یکشنبه 31 مرداد 1389

داش آكل

   نوشته شده توسط: رضا صابری    

همة اهل شیراز میدانستند كه داش آكل و كاكا رستم سایة یكدیگر را با تیر میزدند . یكروز داش آكل روی
سكوی قهوه خانة دو میل چندك زده بود ، همانجا كه پا توغ قدیمیش بود . قفس كركی كه رویش شلة سرخ كشیده
بود ، پهلویش گذاشته بود و با سرانگشتش یخ را دور كاسة آبی میگردانید . ناگاه كاكارستم از در درآمد ، نگاه
تحقیر آمیزی باو انداخت و همینطور كه دستش بر شالش بود رفت روی سكوی مقابل نشست . بعد رو كرد به
شاكرد قهوه چی و گفت :
" به به بچه ، یه یه چای بیار ببینیم . "
داش آكل نگاه پرمعنی بشاگرد قهوه چی انداخت ، بطوریكه او ماستها را كیسه كرد و فرمان كاكا را نشنیده
گرفت . استكانها را از جام برنجی در میآورد و در سطل آب فرو میبرد ، بعد یكی یكی خیلی آهسته آنها را خشك
میكرد . از مالش حوله دور شیشة استكان صدای غژ غژ بلند شد .
كاكا رستم از این بی اعتنائی خشمگین شد ، دوباره داد زد : " مه مه مگه كری ! به به تو هستم؟ ! "
شاگرد قهوه چی با لبخند مردد به داش آكل نگاه كرد و كاكا رستم از مابین دندانهایش گفت :
" ار – وای شك كمشان ، آنهائی كه ق ق قپی پا میشند اگ لولوطی هستند ا ا امشب میآیند ، دست و په په
پنجه نرم میك كنند !"
داش آكل همینطور كه یخ را دور كاسه می گردانید و زیر چشمی وضعیت را میپائید خندة گستاخی كرد كه
یك رج دندانهای سفید محكم از زیر سبیل حنا بستة او برق زد و گفت :
" بیغیرتها رجز میخوانند ، آنوقت معلوم میشود رستم صولت وافندی پیزی كیست . "
همه زدند زیر خنده ، نه اینكه به گرفتن زبان كاكا رستم خندیدند، چون میدانستند كه او زبانش می گیرد،
ولی داش آكل در شهر مثل گاو پیشا نی سفید سرشناس بود و هیچ لوطی پیدا نمیشد كه ضرب شستش را
نچشیده باشد ، هر شب وقتیكه توی خانة ملا اسحق یهودی یك بطر عرق دو آتشه را سر می كشید و دم محلة
سر دزك میایستاد، كا كا رستم كه سهل بود ، اگر جدش هم میآمد لنگ میانداخت . خود كاكا هم میدانست كه مرد
میدان و حریف داش آكل نیست ، چون دو بار از دست او زخم خورده بود و سه چهار بار هم روی سینه اش
نشسته بود . بخت برگشته چند شب پیش كاكا رستم میدان را خالی دیده بود و گرد و خاك میكرد . داش آكل مثل
اجل معلق سر رسید و یكمشت متلك بارش كرده ، باو گفته بود :
" كاكا ، مردت خانه نیست . معلوم میشه كه یك بست فور بیشتر كشیدی ، خوب شنگلت كرده . میدانی
چییه، این بی غیرت بازیها ، این دون بازیها را كنار بگذار ، خودت را زده ای به لاتی ، خجالت هم نمیكشی ؟ اینهم
یكجور گدائی است كه پیشة خودت كرده ای . هر شبة خدا جلو راه مردم را میگیری ؟ به پوریای ولی قسم اگر دو
مرتبه بد مستی كردی سبیلت را دود میدهم . با برگة همین قمه دو نیمت می كنم. "
آنوقت كاكا رستم دمش را گذاشت روی كولش و رفت، اما كینة داش آكل را بدلش گرفته بود و پی بهانه می
گشت تا تلافی بكند.
از طرف دیگر داش آكل را همة اهل شیراز دوست داشتند . چه او در همان حال كه محلة سردزك را قرق
میكرد ، كاری ب ه كار زنها و بچه ها نداشت ، بلكه بر عكس با مردم به مهربانی رفتار میكرد و اگر اجل برگشته ای
با زنی شوخی میكرد یا ب ه كسی زور می گفت، دیگر جان سلامت از دست داش آكل بدر نمیبرد . اغلب دیده میشد
كه داش آكل از مردم دستگیری میكرد، بخشش مینمود و اگر دنگش میگرفت بار مردم را بخانه شان میرسانید .
ولی بالای دست خودش چشم نداشت كس دیگر را ببیند، آن هم كاكا رستم كه روزی سه مثقال تریاك
میكشید و هزار جور بامبول میزد . كاكا رستم از این ت حقیری كه در قهوه خانه نسبت باو شد مثل برج زهر مار
نشسته بود ، سبیلش را میجوید و اگر كاردش می زدند خونش در نمی آمد . بعد از چند دقیقه كه شلیك خنده
فروكش كرد همه آرام شدند مگر شاگرد قهوه چی كه با رنگ تاسیده پیرهن یخه حسنی ، شبكلاه و شلوار دبیت
دستش را روی دل ش گذاشته بود و از زور خنده پیچ و تاب میخورد و بیشتر سایرین به خندة او میخندیدند . كاكا
رستم از جا در رفت ، دست كرد قندان بلور تراش را برداشت برای سر شاگرد قهوه چی پرت كرد . ولی قندان به
سماور خورد و سماور از بالای سكو با قوری بزمین غلطید و چندین فنجان را ش كست . بعد كا كا رستم بلند شد
با چهرة برافروخته از قهوه خانه بیرون رفت .
قهوه چی با حال پریشان سماور را وارسی كرد گفت :
" رستم بود و یكدست اسلحه ، ما بودیم و همین سماور لكنته . "
این جمله را با لحن غم انگیزی ادا كرد ، ولی چون در آن كنایه به رستم زده بود، بدتر خنده شدت كرد.
قهوه چی از زور پسی بشاگردش حمله كرد ، ولی داش آكل با لبخند دست كرد ، یك كیسه پول از جیبش در
آورد، آن میان انداخت.
قهوه چی كیسه را برداشت ، وزن كرد و لبخند زد .
درین بین مردی با پستك مخمل ، شلوار گشا د ، كلاه نمدی كوتاه سراسیمه وارد قهوه خانه شد ، نگاهی ب ه
اطراف انداخت ، رفت جلو داش آكل سلام كرد و گفت :
" حاجی صمد مرحوم شد ."
داش آكل سرش را بلند كرد و گفت :
" خدا بیامرزدش ! "
" مگر شما نمیدانید وصیت كرده . "
" منكه مرده خور نیستم . برو مرده خورها را خبر كن . "
" آخر شما را وكیل و وصی خودش كرده … "
مثل اینكه ازین حرف چرت داش آكل پاره شد ، دو باره نگاهی بسر تا پای او كرد ، دست كشید رو ی
پیشانیش ، كلاه تخم مرغی او پس رفت و پیشانی دورنگه او بیرون آمد كه نصفش از تابش آفتاب سوخته و قهوه
ای رنگ شده بود و نصف دیگرش كه زیر كلاه بود سفید مانده بود . بعد سرش را تكان داد ، چپق دسته خاتم
خودش را در آورد ، بآهستگی سر آنرا توتون ریخت و با شستش دور آنرا جمع كرد ، آتش زد و گفت :
" خدا حاجی را بیامرزد ، حالا ك ه گذشت ، ولی خوب كاری نكرد ، ما را توی دغمسه انداخت . خوب ، تو برو
، من از عقب میآیم ."
كسیكه وارد شده بود پیشكار حاجی صمد بود و با گامهای بلند از در بیرون رفت .
داش آكل سه گره اش را در هم كشید ، با تفنن بچپقش پك میزد و مثل این بود كه ناگها ن روی هوای خنده
و شادی قهوه خانه از ابرهای تاریك پوشیده شد . بعد از آنكه داش آكل خاكستر چپقش را خالی كرد . بلند شد
قفس كرك را بدست شاكرد قهوه چی سپرد و از قهوه خانه بیرون رفت .
هنگامیكه داش آكل وارد بیرونی حاجی صمد شد ، ختم را ورچیده بودند ، فقط چند نفر قاری و جزوه كش
سر پول كشمكش داشتند . بعد از اینكه چند دقیقه دم حوض معطل شد ، او را وارد اطاق بزرگی كردند كه ارسی
های آن رو به بیرونی باز بود . خانم آمد پشت پرده و پس از سلام و تعارف معمولی داش آكل روی تشك
نشست و گفت :
" خانم سر شما سلامت باشد ، خدا بچه هایتان را به شما ببخشد ."
خانم با صدای گرفته گفت :
همان شبی كه حال حاجی بهم خورد ، رفتند امام جمعه را سر بالینش آوردند و حاجی در حضور همة
آقایان شما را وكیل و وصی خودش معرفی كرد ، لابد شما حاجی را از پیش میشناختید؟ "
" ما پنج سالی پیش در سفر كازرون باهم آشنا شدیم . "
" حاجی خدا بیامرز همیشه می گفت اگر یكنفر مرد هست فلانی است . "
" خانم ، من آزادی خودم را از همه چیز بیشتر دوست دارم ، اما حالا كه زیر دین مرده رفته ام ، بهمین تیغة
آفتاب قسم اگر نمردم بهمة این كلم بسرها نشان میدهم "
بعد همینطور كه سرش را بر گردانید ، از لای پردة دیگر دختری را با چهرة برافروخته و چشم های گیرندة
سیاه دید . یكدقیقه نكشید كه در چشمهای یكدیگر نگاه كردند ، ولی آن دختر مثل اینكه خجالت كشید ، پرده را
انداخت و عقب رفت . آیا این دختر خوشگل بود ؟
شاید ، ولی د ر هر صورت چشمهای گیرندة او كار خودش را كرد و حال داش آكل را دگرگون نمود ، او سر را
پائین انداخت و سرخ شد .
این دختر مرجان ، دختر حاجی صمد بود كه از كنجكاوی آمده بود داش سرشناش شهر و قیم خودشان را
ببیند.
داش آكل از روز بعد مشغول رسیدگی ب ه كارهای حاجی شد ، با یكنفر سمسار خبره ، دو نفر داش محل و
یكنفر منشی همة چیزها را با دقت ثبت و سیاهه بر داشت . آنچه زیادی بود در انباری گذاشت . در آنرا مهر و
موم كرد ، آنچه فروختنی بود فروخت ، قباله های املاك را داد برایش خواندند ، طلب هایش را وصول كرد و
بدهكاریهایش را پرداخت . همة اینكارها در دو روز و دو شب رو براه شد . شب سوم داش آكل خسته و كوفته از
نزدیك چهار سوی سید حاج غریب بطرف خانه اش میرفت . در راه امام قلی چلنگر باو برخورد و گفت :
" تا حالا دو شب است كه كاكا رستم چشم براه شما بود . دیشب میگفت یارو خوب ما را غال گذاشت و
شیخی را دید ، بنظرم قولش از یادش رفته ! "
داش آكل دست كشید به سبیلش و گفت :
" بی خیالش باش !"
داش آكل خوب یادش بود كه سه روز پیش در قهوه خانة دو میل كاكا رستم برایش خط و نشان كشید ،
ولی از آنجائیكه حریفش را میشناخت و میدانست كه كاكا رستم با امامقلی ساخته تا او را از رو ببرند ، اهمیتی
بحرف او نداد ، راه خودش را پیش گرفت و رفت . در میان راه همة هوش و ح واسش متوجه مرجان بود ، هرچه
میخواست صورت او را از جلو چشمش دور بكند بیشتر و سخت تر در نظرش مجسم میشد .
داش آكل مردی سی و پنجساله ، تنومند ولی بد سیما بود . هر كس دفعة اول او را میدید قیافه اش توی
ذوق میزد ، اما اگر یك مجلس پای صحبت او می نشستند یا حكایت هائی كه از دورة زندگی او ورد زبانها بود
میشنیدند، آدم را شیفتة او میكرد ، هرگاه زخمهای چپ اندر راست قمه كه ب ه صورت او خورده بود ندیده
میگرفتند ، داش آكل قیافه نجیب و گیرنده ای داشت : چشمهای میشی ، ابروهای سیاه پرپشت ، گونه های فراخ ،
بینی باریك با ریش و سبیل سیاه . ولی زخمها كار او را خراب كرده بود ، روی گونه ها و پیشانی او جای زخم
قداره بو د كه بد جوش خورده بود و گوشت سرخ از لای شیارهای صورتش برق میزد و از همه بدتر یكی از آنها
كنار چشم چپش را پائین كشیده بود .
پدر او یكی از ملاكین بزرگ فارس بود زمانیكه مرد همة دارائی او به پسر یكی یكدانه اش رسید . ولی داش
آكل پشت گوش فراخ و گشاد باز بود ، به پول و مال دنیا ارزشی نمی گذاشت ، زندگیش را بمردانگی و آزادی و
بخشش و بزرگ منشی میگذرانید . هیچ دلبستگی دیگری در زندگانیش نداشت و همة دارائی خودش را ب ه مردم
ندار و تنگدست بذل و بخشش میكرد ، یا عرق دو آتشه مینوشید و سر چهار راه ها نعره میكشید و یا د ر مجالس
بزم با یكدسته از دوستان كه انگل او شده بودند صرف میكرد.
همة معایب و محاسن او تا همین اندازه محدود میشد ، ولی چیزیكه شگفت اور بنظر میآمد اینكه تاكنون
موضوع عشق و عاشقی در زندگی او رخنه نكرده بود . چند بار هم كه رفقا زیر پایش نشسته و مجالس م حرمانه
فراهم آورده بودند او همیشه كناره گرفته بود . اما از روزیكه وكیل و وصی حاجی صمد شد و مرجان را دید ،
در زندگیش تغییر كلی رخ داد ، از یكطرف خودش را زیر دین مرده میدانست و زیر بار مسئولیت رفته بود ، از
طرف دیگر دلباختة مرجان شده بود . ولی این مسئولیت بی ش از هر چیز او را در فشار گذاشته بود – كسی كه
توی مال خودش توپ بسته بود و از لاابالی گری مقداری از دارائی خودش را آتش زده بود ، هر روز از صبح
زود كه بلند میشد بفكر این بود كه درآمد املاك حاجی را زیادتر بكند . زن و بچه های او را در خانة كوچكتر برد،
خانه شخص ی آنها را كرایه داد ، برای بچه هایش معلم سر خانه آورد ، دارائی او را بجریان انداخت و از صبح تا
شام مشغول دوندگی و سركشی بعلاقه و املاك حاجی بود.
ازین به بعد داش آكل از شبگردی و قرق كردن چهار سو كناره گرفت . دیگر با دوستانش جوششی نداشت
و آن شور سابق از سرش افتاد . ولی همة داشها و لاتها كه با او همچشمی داشتند به تحریك آخوندها كه
دستشان از مال حاجی كوتاه شده بود ، دو ب ه دستشان افتاده برای داش آكل لغز میخواندند و حرف او نقل
مجالس و قهوه خانه ها شده بود . در قهوه خانه پاچنار اغلب توی كوك داش آكل میرفتند و گفته میشد :
" داش آكل را میگوئی ؟ دهنش میچاد ، سگ كی باشد ؟ یارو خوب دك شد ، در خانه حاجی موس موس
میكند ، گویا چیزی میماسد ، دیگر دم محلة سر دزك كه میرسد دمش را تو پاش میگیرد و رد میشود ."
كاكا رستم با عقده ای كه در دل داشت با لكنت زبانش میگفت :
" سر پیری معركه گیری ! یارو عاشق دختر حاجی صمد شده ! گزلیكش را غلاف كرد ! خاك تو چشم مردم
پاشید ، كتره ای چو انداخت تا وكیل حاجی شد و همة املاكش را بالا كشید . خدا بخت بدهد . "
دیگر حنای داش آكل پیش كسی رنگ نداشت و برایش تره هم خورد نمیكردند . هر جا كه وارد میشد در
گوشی با هم پچ و پچ میكردند و او را دست میانداختند . داش آكل از گوشه و كنار این حرفها را میشنید ولی
بروی خودش نمیآورد و اهمیتی هم نمیداد ، چون عشق مرجان بطوری در رگ و پی او ریشه دوانیده بود كه فكر
و ذكری جز او نداشت.
شبها از زور پریشانی عرق مینوشید و برای سرگرمی خودش یك طوطی خریده بود . جلو قفس می نشست
و با طوطی درد دل میكرد . اگر داش آكل خواستگاری مرجان را میكرد البته مادرش مرجان را بروی دست باو
میداد . ولی از طرف دیگر او نمیخواست كه پای بند زن و بچه بشود، میخواست آزاد باشد ، همان طوریكه بار
آمده بود . بعلاوه پیش خودش گمان می كرد هرگاه دختری كه باو سپرده شده بزنی بگیرد ، نمك بحرامی خواهد
بود ، از همه بدتر هر شب صورت خودش را در آینه نگاه میكرد ، جای جوش خوردة زخ مهای قمه ، گوشة چشم
پائین كشیده خودشرا برانداز میكرد ، و با آهنگ خراشیده ای بلند بلند میگفت :
" شاید مرا دوست نداشته باشد ! بلكه شوهر خوشگل و جوان پیدا بكند … نه ، از مردانگی دور است … او
چهارده سال دارد و من چهل سالم است … اما چه بكنم ؟ این عشق مر ا میكشد … مرجان … تو مرا كشتی …
به كه بگویم ؟ مرجان … عشق تو مرا كشت ..! "
اشك در چشمهایش جمع و گیلاس روی گیلاس عرق مینوشید . آنوقت با سر درد همینطور كه نشسته بود
خوابش میبرد .
ولی نصف شب، آنوقتی كه شهر شیراز با كوچه های پر پیچ و خم ، باغها ی دلگشا و شراب های ارغوانیش
بخواب میرفت ، آن وقتیكه ستاره ها آرام و مرموز بالای آسمان قیر گون ب ه هم چشمك میزدند . آن وقتیكه
مرجان با گونه های گلگونش در رختخواب آهسته نفس میكشید و گذارش روزانه از جلوی چشمش میگذشت ،
همانوقت بود كه داش آكل حقیقی ، داش آكل طبی عی با تمام احساسات و هوا و هوس ، بدون رودر بایستی از تو
قشری كه آداب و رسوم جامعه بدور او بسته بود ، از توی افكاری كه از بچگی باو تلقین شده بود، بیرون میآمد
و آزادانه مرجان را تنگ در آغوش می كشید ، تپش آهسته قلب ، لبهای آتشی و تن نرمش را حس میكرد و از
روی گونه هایش بوسه میزد . ولی هنگامیكه از خواب می پرید ، بخودش دشنام میداد ، به زندگی نفرین میفرستاد
و مانند دیوانه ها در اطاق بدور خودش می گشت ، زیر لب با خودش حرف میزد و باقی روز را هم برای این كه
فكر عشق را در خودش بكشد به دوندگی و رسیدگی بكارهای حاجی میگذرانید .
هفت سال بهمین منوال گذشت ، داش آكل از پرستاری و جانفشانی دربارة زن و بچة حاجی ذره ای فرو
گذار نكرد . اگر یكی از بچه های حاجی ناخوش میشد شب و روز مانند یك مادر دلسوز بپای او شب زنده داری
می كرد، و به آنها دلبستگی پیدا كرده بود ، ولی علاقة او به مرجان چیز دیگری بود و شاید همان عشق مرجان
بود كه او را تا این اندازه آرام و دست آموز كرده بود . درین مدت همة بچه های حاجی صمد از آب و گل در
آمده بودند.
ولی ، آنچه كه نباید بشود شد و پیش آمد مهم روی داد : برای مرجان شوهر پیدا شد ، آنهم چه شوهری كه
هم پیرتر و هم بدگل تر از داش آكل بود . ازین واقعه خم بابروی داش آكل نیامد ، بلكه برعكس با نهایت
خونسردی مشغول تهیة جهاز شد و برای شب عقدكنان جشن شایانی آماده كرد . زن و بچة حاجی را دوباره
بخانه شخصی خودشان برد و اطاق بزرگ ارسی دار را برای پذیرائی مهمانها ی مردانه معین كرد ، همة كله گنده
ها ، تاجرها و بزرگان شهر شیراز درین جشن دعوت داشتند.
ساعت پنج بعد از ظهر آنروز ، وقتیكه مهمانها گوش تا گوش دور اطاق روی قالیها و قالیچه های گرانبها
نشسته بودند و خوانچه های شیرینی و میوه جلو آنها چیده شده بود ، داش آكل با همان سر و وضع داشی
قدیمش، با موهای پاشنه نخواب شانه كرده ، ار خلق راه راه ، شب بند قداره ، شال جوزه گره، شلوار دبیت
مشكی، ملكی كار آباده و كلاه طاسولة نو نوار وارد شد . سه نفر هم با دفتر و دستك دنبال او وارد شدند . همه
مهمانها بسر تا پای او خیره شدند . داش آكل با قدمهای بلند جلو امام جمعه رفت ، ایستاد و گفت :
" آقای امام ، حاجی خدا بیامرز وصیت كرد و هفت سال آزگار ما را توی هچل انداخت . پسر از همه
كوچكترش كه پنج ساله بود حالا دوازده سال دارد . اینهم حساب و كتاب دارائی حاجی است . ( اشاره كرد به سه
نفری كه دنبال او بودند . ) تا بامروز هم هرچه خرج شده با مخارج امشب همه را از جیب خود داده ام . حالا دیگر
ما به سی خودمان آنها هم به سی خودشان !"
تا اینجا كه رسید بغض بیخ گلویش را گرفت . سپس بدون اینكه دیگر چیزی بیفزاید یا منتظر جواب بشود ،
سرش را زیر انداخت و با چشم های اشك آلود از در بیرون رفت . در كوچه نفس راحتی كشید، حس كرد كه آزاد
شده و بار مسئولیت از روی دوشش برداشته شده ، ولی دل او شكسته و مجروح بود . گامهای بلند و لاابالی بر
میداشت، همینطور كه میگذشت خانة ملا اسحق عرق كش جهود را شناخت، بی درنگ از پله های نم كشیدة آجری
آن داخل حیاط كهنه و دود زده ای شد كه دور تا دورش اطاقهای كوچك كثیف با پنجرة های سوراخ سوراخ مثل
لانة زنبور داشت و روی آب حوض خزه سبز بسته بود . بوی ت رشیده ، بوی پرك و سردابه های كهنه در هوا
پراكنده بود . ملا اسحق لاغر با شبكلاه چرك و ریش بزی و چشمهای طماع جلو آمد ، خندة ساختگی كرد .
داش آكل بحالت پكر گفت :
" جون جفت سبیلهایت یك بتر خوبش را بده گلویمان را تازه بكنیم. "
ملا اسحق سرش را تكان داد، از پلكان زیر زمین پائین رفت و پس از چند دقیقه با یك بتری بالا آمد . داش
آكل بتری را از دست او گرفت ، گردن آنرا بجرز دیوار زد سرش پرید ، آنوقت تا نصف آن را سر كشید ، اشك
در چشمهایش جمع شد ، جلو سرفه اش را گرفت و با پشت دست دهن خود را پاك كرد پسر ملا اسحق كه بچة
زردنبوی كثیفی بود ، با شكم بالا آمده و دهان باز و مفی كه روی لب ش آویزان بود ، بداش آكل نگاه می كرد ،
داش آكل انگشتش را زد زیر در نمكدانی كه در طاقچة حیاط بود و در دهنش گذاشت .
ملا اسحق جلو آمد، روی دوش داش آكل زد و سر زبانی گفت :
" مزة لوطی خاك است ! "
بعد دست كرد زیر پارچة لباس او و گفت :
" این چیه كه پوشیدی ؟ این ارخلق حالا ور افتاده . هر وقت نخواستی من خوب میخرم . "
داش آكل لبخند افسرده ای زد ، از جیبش پولی در آورد ، كف دست او گذاشت و از خانه بیرون آمد . تنگ
غروب بود . تنش گرم و فكرش پریشان بود و سرش درد میكرد . كوچه ها هنوز در اثر باران بع د از ظهر نمناك
و بوی كاه گل و بهار نارنج در هوا پیچیده بود ، صورت مرجان ، گونه های سرخ ، چشم های سیاه و مژه های
بلند با چتر زلف كه روی پیشانی او ریخته بود م حو و مرموز جلو چشم داش آكل مجسم شده بود . زندگی
گذشتة خود را بیاد آورد ، یاد گارهای پیشین از جلو او یك بیك رد میشدند . گردشهائی كه با دوستانش سر قبر
سعدی و بابا كوهی كرده بود بیاد آورد ، گاهی لبخند میزد ، زمانی اخم میكرد . ولی چیزیكه برایش مسلم بود
اینكه از خانة خودش میترسید، آن وضعیت برایش تحمل ناپذیر بود، مثل این بود كه دلش كنده شده بود ،
میخواست برود دور بشود . فكر كرد بازهم امشب عرق بخورد و با طوطی درد دل بكند ! سر تا سر زندگی
برایش كوچك و پوچ و بی معنی شده بود. درین ضمن شعری بیادش افتاد، از روی بی حوصلگی زمزمه كرد :
" به شب نشینی زندانیان برم حسرت ،
كه نقل مجلسشان دانه های زنجیر است "
آهنگ دیگری بیاد آورد، كمی بلندتر خواند :
" دلم دیوانه شد، ای عاقلان، آرید زنجیری ،
كه نبود چارة دیوانه جز زنجیر تدبیری !"
این شعر را با لحن نا امیدی و غم و غصه خوان د، اما مثل اینكه حوصله اش سر رفت ، یا فكرش جای دیگر
بود خاموش شد .
هوا تاریك شده بود كه داش آكل دم محله سردزك رسید . اینجا همان میدانگاهی بود كه پیشتر وقتی دل
ودماغ داشت آنجا را قرق میكرد و هیچكس جرأت نمیكرد جلو بیاید . بدون اراده رفت روی سكوی سنگی جلو در
خانه ای نشست ، چپقش را در آورد چاق كرد ، آهسته میكشید . بنظرش آمد كه اینجا نسبت به پیش خراب تر
شده، مردم ب ه چشم او عوض شده بودند ، همانطوریكه خود او شكسته و عوض شده بود چشمش سیاهی
میرفت، سرش درد میكرد ، ناگهان سایة تاریكی نمایان شد كه از دور بسوی او میآمد و همینكه نزدیك شد گفت :
" لو لو لوطی لوطی را شه شب تار میشناسه ."
داش آكل كاكا رستم را شناخت ، بلند شد ، دستش را به كمرش زد، تف برزمین انداخت و گفت :
" اروای بابای بیغیرتت ، تو گمان كردی خیلی لوطی هستی ، اما تو بمیری روی زمین سفت نشاشیدی !"
كاكا رستم خندة تمسخر آمیزی كرد، جلو آمد و گفت :
" خ خ خیلی وقته دیگ دیگه ای این طرفهاپه په پیدات نیست !.. اام شب خاخاخانة حاجی عع عقد كنان است،
مك توتو را راه نه نه …"
داش آكل حرفش را برید :
" خدا ترا شناخت كه نصف زبانت داد، آن نصف دیگرش را هم من امشب میگیرم ."
دست برد قمة خود را بیرون كشید . كاكا رستم هم مثل رستم در حمام قمه اش را بدست گرفت . داش آكل
سر قمه اش را بزمین كوبید، دست بسینه ایستاد و گفت :
" حالا یك لوطی میخواهم كه این قمه را از زمین بیرون بیاورد ! "
كاكا رستم ناگهان باو حمله كرد ، ولی داش آكل چنان ب ه مچ دست او زد كه قمه از دستش پرید . از صدای
آنها دسته ای گذرنده بتماشا ایستادند ، ولی كسی جرأت پیش آمدن یا میانجیگری را نداشت .
داش آكل با لبخند گفت :
" برو، برو بردار ، اما بشرط اینكه این د فعه غرس تر نگهداری، چون امشب میخواهم خرده حسابهایمانرا پاك
بكنم !"
كاكا رستم با مشت های گره كرده جلو آمد، و هر دو بهم گلاویز شدند . تا نیمساعت روی زمین میغلطیدند،
عرق از سرو رویشان میریخت ، ولی پیروزی نصیب هیچكدام نمیشد . در میان كشمكش سرداش آكل بسختی
روی سنگفرش خورد ، نزدیك بود كه از حال برود . كاكا رستم هم اگر چه بقصد جان میزد ولی تاب مقاومتش
تمام شده بود . اما در همینوقت چشمش ب ه قمة داش آكل افتاد كه در دسترس او واقع شده بود ، با همة زور و
توانائی خودش آنرا از زمین بیرون كشید و به پهلوی داش آكل فرو برد. چنان فرو كرد كه دستهای هر دوشان از
كار افتاد.
تماشاچیان جلو دویدند و داش آكل را ب ه دشواری از زمین بلند كردند ، چكه های خون از پهلویش بزمین
میریخت . دستش را روی زخم گذاشت ، چند قدم خودش را كنار دیوار كشانید ، دوباره ب ه زمین خورد بعد او را
برداشته روی دست بخانه اش بردند.
فردا صبح همینكه خبر زخم خوردن داش آكل بخانة حاجی صمد رسید ، ولی خان پسر بزرگش به
احوالپرسی او رفت . سر بالین داش آكل كه رسید دید او با رنگ پریده در رختخواب افتاده، كف خونین از دهنش
بیرون آمده و چشمانش تار شده ، ب ه دشواری نفس م ی كشید . داش آكل مثل اینكه در حالت اغما او را شناخت ،
با صدای نیم گرفته لرزان گفت :
" در دنیا … همین طوطی … داشتم … جان شما … جان طوطی … او را بسپرید … به … "
دوباره خاموش شد، ولی خان دستمال ابریشمی را در آورد ، اشك چشمش را پاك كرد . داش آكل از ح ال
رفت و یكساعت بعد مرد.
همة اهل شیراز برایش گریه كردند.
ولی خان قفس طوطی رابرداشت و به خانه برد.
عصر همان روز بود، مرجان قفس طوسی را جلوش گذاشته بود و به رنگ آمیزی پروبال، نوك برگشته و
چشمهای گرد بی حالت طوطی خیره شده بود. ناكاه طوطی با لحن داشی – با لحن خراشیده ای گفت :
" مرجان … مرجان … تو مرا كشتی … به كه بگویم … مرجان … عشق تو … مرا كشت ."
اشك از چشمهای مرجان سرازیر شد.